Wat aarding in huis eigenlijk doet
Aarding in huis is het onderdeel van uw elektrische installatie waar u nooit aan denkt, tot het er niet blijkt te zijn. In Amsterdam is dat vaker dan u zou verwachten. Achter de gevels van de grachtengordel, in de Pijp en in Oud-West staan duizenden woningen waarvan de installatie stamt uit een tijd dat aarding in huis simpelweg niet overal werd aangelegd.
Dat merkt u niet aan het licht. Alles werkt, de wasmachine draait, de televisie doet het. Aarding in huis doet namelijk niets zolang er niets misgaat. Hij is er voor het ene moment waarop er wél iets misgaat.
In dit artikel leest u wat aarding in huis precies doet, hoe u in twee minuten zelf vaststelt of u het heeft, welke zeven signalen wijzen op een onveilige situatie, en wat er komt kijken bij het alsnog aanleggen ervan. Ook leest u hoe dat zit in een appartement met een vereniging van eigenaren, en wat u als huurder kunt doen.
Wilt u weten hoe uw eigen woning ervoor staat? Bel 020 760 11 22 of stuur een foto van uw meterkast via WhatsApp. Wij werken door heel Amsterdam en omgeving.
Elektriciteit zoekt altijd de weg naar de aarde. Dat is geen beeldspraak maar natuurkunde: stroom wil terug naar het punt waar hij vandaan komt, en de bodem is dat punt.
Zolang alles in orde is, loopt die stroom netjes door de bedoelde weg, de nulleiding. Gaat er iets stuk, bijvoorbeeld doordat binnen in een wasmachine een draad tegen de metalen behuizing komt, dan staat die behuizing ineens onder spanning. De stroom staat te wachten op een weg naar beneden.
Is er goede aarding in huis, dan neemt de aardleiding die stroom over. Er gaat in een fractie van een seconde een grote stroom lopen, en de beveiliging in de meterkast schakelt af. U merkt er hooguit van dat er iets uitvalt.
Ontbreekt de aarding in huis, dan blijft de spanning gewoon op de behuizing staan. Er gebeurt niets, tot iemand het apparaat aanraakt terwijl hij op een vochtige vloer staat. Dan bent u zelf de weg naar de aarde.
Daarom is aarding in huis geen luxe en geen papieren eis. Het is de stille reserve die pas werkt als er al iets kapot is.
Hieronder leest u meer over aarding in huis: wat er speelt en hoe wij het aanpakken.
Aarding in huis zelf controleren: zo ziet u het
Of er aarding in huis aanwezig is, kunt u grotendeels zelf nakijken, zonder gereedschap en zonder iets open te maken.
- Kijk naar uw stopcontacten. Nederlandse geaarde stopcontacten hebben twee metalen strips aan de boven- en onderkant van de ronde uitsparing. Zitten die er niet, dan is er op dat punt geen aarding.
- Kijk of het overal hetzelfde is. Heel gebruikelijk is dat keuken en badkamer wel aarding hebben en de rest van de woning niet. Dat wijst op een gedeeltelijke vernieuwing.
- Kijk in de meterkast. Zit er een aardlekschakelaar, herkenbaar als een bredere schakelaar met een testknopje? En loopt er een dikke geel-groene draad naar de waterleiding of naar een aardelektrode?
- Let op de stekkers die u gebruikt. Past er geen randaardestekker in uw stopcontacten, dan is dat een duidelijk antwoord.
Let op: een stopcontact met aardcontacten betekent nog niet dat er ook echt een aardleiding op zit. Wij treffen regelmatig geaarde stopcontacten aan waar niets op aangesloten blijkt. Dat is bedrieglijker dan helemaal geen aarding in huis, want u denkt beschermd te zijn.
Waarom aarding in huis in Amsterdamse panden vaak ontbreekt
De woningvoorraad hier is oud, en dat verklaart bijna alles.
Lange tijd was aarding in woningen niet overal gebruikelijk. Eerst kwam het vooral in natte ruimtes zoals keuken en badkamer, pas later werd een geaarde installatie voor de hele woning de gewoonte. Een installatie die sindsdien nooit is vernieuwd, heeft daardoor vaak alleen gedeeltelijk of helemaal geen aarding in huis.
Daar komt in Amsterdam iets bij. Veel panden zijn ooit opgesplitst in appartementen of kamers. De elektra is toen meegegroeid: er kwam een groep bij, er werd een leiding doorgetrokken, er werd een meter geplaatst. Wat er lag bleef liggen. Het resultaat is een installatie die in lagen is ontstaan, waarbij de onderste laag soms nog uit de jaren dertig stamt.
En dan is er de monumentenstatus. In een beschermd pand mag niet zomaar in muren en vloeren gehakt worden. Dat is een reële beperking bij het aanleggen van aarding in huis, en het verklaart waarom het in sommige panden nooit is gebeurd.
Werkt u in de binnenstad? Lees ook meer over onze elektricien in Amsterdam Centrum, elektricien in De Pijp en elektricien in Oud-West.
Signaal 1: stopcontacten zonder randaarde in natte ruimtes
Een stopcontact zonder aarding in een slaapkamer waar een schemerlamp op zit, is een ander verhaal dan een stopcontact zonder aarding in de badkamer of naast de gootsteen.
Vocht verlaagt de weerstand van uw eigen lichaam en van alles om u heen. Een spanning die op een droge vloer nog een onaangename schok geeft, kan op een natte vloer levensgevaarlijk zijn.
Staat er in uw badkamer een wasmachine of een boiler op een ongeaard stopcontact, dan is dat het eerste wat aangepakt hoort te worden, ook als u de rest van de aarding in huis voorlopig laat zoals het is.
Signaal 2: apparaten met metaal die u voelt tintelen
Voelt u een licht tintelen als u een koelkast, wasmachine, computerkast of metalen lamp aanraakt? Dat is geen inbeelding en het hoort niet.
Wat u voelt is een kleine lekstroom die via u naar de aarde loopt. Met werkende aarding in huis zou die stroom via de aardleiding zijn weggegaan en had de beveiliging waarschijnlijk afgeschakeld. Zonder aarding bent u de enige weg die er is.
Dit is een signaal om serieus te nemen. De lekstroom die u nu net voelt, is dezelfde die groter wordt naarmate de isolatie in het apparaat verder achteruitgaat.
Signaal 3: geen aardlekschakelaar in de meterkast
Aarding en aardlekschakelaar horen bij elkaar, maar het zijn twee verschillende dingen. De aardleiding voert stroom af; de aardlekschakelaar merkt op dat er stroom verdwijnt en grijpt in.
De aardlekschakelaar in een woning reageert doorgaans op een lekstroom van dertig milliampère, en doet dat binnen enkele honderdsten van een seconde. Dat is snel genoeg om het verschil te maken.
Het bijzondere is dat hij ook zonder aardleiding bescherming biedt. Loopt er stroom via een persoon naar de aarde, dan ziet hij dat verschil en schakelt hij af. Voor woningen waar aarding in huis aanleggen ingewikkeld is, is dat vaak de eerste en belangrijkste stap.
Zit er wel een in? Druk dan eens per halfjaar op de testknop. Schakelt hij niet direct af, dan beschermt hij u ook niet als het erop aankomt. Valt hij juist steeds uit, lees dan wat u kunt doen als de aardlekschakelaar is doorgeslagen.
Signaal 4: een aardleiding naar de waterleiding
In oudere installaties is de aarding vaak aangesloten op de metalen waterleiding. Dat was jarenlang de gebruikelijke manier, en zolang die leiding van koper of lood was en helemaal doorliep naar de straat, werkte het.
Het probleem is wat er daarna is gebeurd. Waterleidingen zijn op grote schaal vervangen door kunststof. Kunststof geleidt niet. Er zit dus nog een keurige geel-groene draad op de leiding, maar hij komt nergens meer uit.
Dit is een van de dingen die wij het vaakst aantreffen bij een meting, en van buitenaf is er niets aan te zien. De aarding in huis lijkt aanwezig en is het niet.
Signaal 5: stopcontacten die wel aardcontacten hebben maar niet aangesloten zijn
Bij een verbouwing worden ongeaarde stopcontacten weleens vervangen door geaarde exemplaren, zonder dat er een aardleiding naartoe wordt getrokken. Van buiten ziet het er dan modern en veilig uit.
Dat is gevaarlijker dan een ouderwets stopcontact zonder aardcontacten, want dat laatste vertelt u tenminste de waarheid. Nu steekt u er een wasmachine in met de gedachte dat de aarding in huis goed zit.
Alleen meten geeft hier uitsluitsel. Met een installatietester is binnen een paar seconden te zien of er werkelijk een aardverbinding is en hoe goed die is.
Signaal 6: gedeelde installaties in een opgesplitst pand
In panden die in appartementen zijn verdeeld, loopt de bedrading zelden netjes per woning. Wij komen groepen tegen die door twee woningen heen lopen, een aardleiding die in het trappenhuis begint, en meterkasten waar niet uit op te maken is wat waarbij hoort.
Dat geeft twee problemen. Het eerste is praktisch: bij een storing weet niemand waar hij moet zijn. Het tweede is dat een verbetering in de ene woning weinig effect heeft zolang de onderliggende aardvoorziening van het pand niet klopt. Aarding in huis is in zo’n pand dus ook een zaak van het gebouw.
In zo’n situatie is de eerste stap het in kaart brengen van wat waar naartoe loopt. Dat klinkt saai, maar zonder die tekening is elke ingreep een gok.
Signaal 7: de aarding in huis is nooit gemeten
Dit is het minst zichtbare signaal en tegelijk het meest voorkomende. Is er nooit iemand geweest die de aardverbinding heeft doorgemeten, dan weet u het gewoon niet.
Bij aankoop van een woning wordt de elektra zelden echt onderzocht. Een bouwkundige keuring kijkt naar de meterkast en constateert dat er stroom is. Dat is iets anders dan meten of de aarding in huis werkt.
Woont u in een ouder pand en is er in de afgelopen decennia niets aan de installatie gedaan, dan is de kans aanzienlijk dat de aarding niet helemaal in orde is.
Wij meten de aarding in huis door en bespreken de uitkomst direct met u.
Praktische punten over aarding in huis die in Amsterdamse woningen vaak terugkomen.
Aarding in huis laten meten: wat wij controleren
Een oordeel over aarding in huis is niet met het oog te vellen. Daarom meten wij, met apparatuur die daarvoor gemaakt is. Welke metingen precies nodig zijn, hangt af van de situatie en het installatiedeel.
- De aardverspreidingsweerstand. Hoe goed staat uw installatie in verbinding met de aarde. Is die weerstand te hoog, dan loopt er bij een fout te weinig stroom om de beveiliging te laten afschakelen.
- De doorverbinding per stopcontact. Zit er op elk aardcontact werkelijk een leiding, en komt die uit waar hij hoort.
- De werking van de aardlekschakelaar. Niet alleen op de testknop drukken, maar meten bij welke lekstroom en binnen hoeveel milliseconden hij daadwerkelijk afschakelt.
- De isolatieweerstand per groep. Met een isolatiemeting, om te zien of er ergens stroom weglekt die er niet hoort te lekken.
- De lekstroom in bedrijf. Met een lektangmeter, om te zien wat er in de praktijk gebeurt terwijl alles aanstaat.
Uit die metingen komt geen mening maar een reeks getallen, en daaruit volgt vanzelf wat er moet gebeuren en wat kan wachten. Is een meetrapport onderdeel van de opdracht, dan legt u daarmee ook vast hoe de aarding in huis ervoor staat.
Aarding in huis alsnog aanleggen: drie routes
Er zijn grofweg drie wegen om aarding in huis alsnog te regelen, en welke past hangt af van het pand.
Een aardelektrode. Een koperen staaf of plaat de grond in, met een leiding naar de meterkast. Dit is de nette oplossing, maar hij vraagt om een plek waar de grond bereikbaar is. In een benedenwoning met een tuin of kruipruimte kan dat; op vier hoog boven een winkel niet.
Aansluiting op de aarde van de netbeheerder. In veel Amsterdamse straten ligt een net waarbij de aarding via de aansluitkabel geleverd kan worden. Of dat in uw straat kan, is bij de netbeheerder na te vragen. In Amsterdam is dat Liander. Dit is vaak de eenvoudigste route voor aarding in huis in de binnenstad.
Beveiliging met een aardlekschakelaar. Kan geen van beide, dan biedt een aardlekschakelaar van dertig milliampère bescherming aan personen ook zonder aardleiding. Het is niet hetzelfde als aarding en het maakt niet elke situatie geschikt, maar het is een aanzienlijke verbetering ten opzichte van niets.
Welke route het wordt, blijkt uit de meting en uit wat er bouwkundig mogelijk is. Wij bespreken dat voordat er iets begint. Gaat het samen met een grotere vernieuwing, dan kan het handig zijn het te combineren met groepenkast vervangen of een renovatie van de elektra.
De badkamer: daar gelden strengere regels
Nergens is aarding in huis zo belangrijk als in de badkamer, en dat komt door een simpele natuurkundige werkelijkheid: nat maakt geleidend. Een spanning die op een droge vloer een schrikreactie geeft, kan onder de douche een heel andere afloop hebben.
Daarom werkt NEN 1010 in natte ruimtes met zones. Rond bad en douche gelden strengere eisen aan wat er mag hangen en hoe het aangesloten moet zijn. Hoe dichter bij het water, hoe zwaarder de eisen aan spatwaterdichtheid en aan de beveiliging.
Wat wij in Amsterdamse badkamers regelmatig aantreffen:
- een wasmachine op een ongeaard stopcontact, vaak in een kast naast de douche
- een spiegellamp of scheerapparaataansluiting uit de jaren zestig zonder enige beveiliging
- een ventilator die op de lichtgroep is aangesloten in plaats van op een eigen groep
- een verwarmingselement onder de vloer waarvan niemand weet waar het vandaan gevoed wordt
Is er in de rest van de woning geen aarding en kan die er niet komen, dan is de badkamer in elk geval de plek om met aarding in huis te beginnen. Het is de ruimte met het grootste risico en vaak ook de kleinste ingreep.
Aarding in huis bij laadpaal, zonnepanelen en warmtepomp
Aarding speelt niet alleen bij oude apparaten. Juist bij wat er de laatste jaren bij is gekomen, is een goede aardverbinding een voorwaarde.
Een laadpaal. Een auto opladen betekent urenlang een hoge stroom door een vaste aansluiting, met een auto van metaal waar mensen tegenaan staan. Zonder deugdelijke aarding in huis en de juiste beveiliging is dat geen situatie om mee te experimenteren. Een laadpunt vraagt bovendien om een eigen groep en om een aardlekbeveiliging die geschikt is voor gelijkstroomcomponenten. Meer daarover leest u bij laadpaal installeren.
Zonnepanelen. Een omvormer zet gelijkspanning om naar wisselspanning en heeft een goede aardverbinding nodig, zowel voor de veiligheid als om storing op andere apparatuur te voorkomen.
Een warmtepomp. Ook die vraagt om een eigen groep en om een installatie die de belasting aankan. In een pand waar de aarding in huis niet in orde is, komt dat probleem bij zo’n aansluiting vroeg of laat boven water.
Loopt u met plannen in die richting, laat dan eerst de bestaande installatie meten. Het is vervelend om erachter te komen als de monteur al voor de deur staat.
Aarding in huis bij een huurwoning of vereniging van eigenaren
Woont u in een huurwoning, dan is de elektrische installatie in beginsel de verantwoordelijkheid van de verhuurder. Ontbrekende aarding in een badkamer is geen kwestie van comfort maar van veiligheid, en dat maakt het een gegrond verzoek. Meld het schriftelijk, zodat er iets vastligt.
In een appartement met een vereniging van eigenaren ligt de grens meestal bij uw eigen meterkast: alles daarachter is van u, alles ervoor en de gemeenschappelijke voorziening is van de vereniging. Betreft het de aardvoorziening van het hele pand, dan is aarding in huis een zaak voor de vergadering.
In beide gevallen helpt een meetrapport. Een rapport met getallen erin verandert een discussie in een feit. Voor VvE’s, verhuurders en beheerders kunnen wij waar relevant inspecties en metingen uitvoeren en de bevindingen vastleggen in een duidelijk rapport.
Lees ook: signalen dat elektra gevaarlijk wordt.
Wat wij bij aarding in huis in de praktijk tegenkomen.
Wat bepaalt de kosten van aarding in huis?
Een vaste prijs voor aarding in huis bestaat niet, omdat geen twee panden hetzelfde zijn. Een paar factoren bepalen vooral hoeveel werk het is:
- De route. Een aardelektrode, een aansluiting via de netbeheerder of alleen een aardlekschakelaar vragen elk een andere inzet.
- De bereikbaarheid. Een benedenwoning met kruipruimte is iets heel anders dan een leiding trekken door vier verdiepingen van een monumentaal pand.
- De staat van de groepenkast. Soms is de kast zelf aan uitbreiding of vervanging toe, soms kan de bestaande kast blijven.
- Het aantal groepen en ruimtes. Alleen de badkamer aanpakken is een kleinere ingreep dan de hele woning.
Wij meten en bekijken eerst wat kan, en vertellen dan wat het werk inhoudt. Voor grotere werkzaamheden spreken wij vooraf duidelijk af wat er gebeurt, zodat u niet voor verrassingen komt te staan.
Wanneer u niet moet wachten
Het meeste rond aarding in huis is geen spoed. U kunt rustig een afspraak maken en laten meten. Maar er zijn situaties waarin afwachten geen optie is.
- U voelt een schok of een duidelijk tintelen bij het aanraken van een apparaat, een kraan of een radiator.
- Er is brandlucht of verkleuring rond een stopcontact, een schakelaar of in de meterkast.
- Er is water bij elektra gekomen, bijvoorbeeld door een lekkage boven de meterkast.
- De aardlekschakelaar schakelt af en blijft afschakelen, ook als alles is losgekoppeld.
- Er staat een wasmachine of boiler in de badkamer op een ongeaard stopcontact.
In die gevallen geldt hetzelfde als bij elke storing: gebruik het betreffende deel niet meer en laat het nakijken voordat u het weer inschakelt. Bij acuut gevaar is onze spoed elektricien 24/7 bereikbaar op 020 760 11 22.
Kort samengevat
Aarding in huis merkt u pas als hij ontbreekt, en dan is het meestal op het slechtst denkbare moment. Kijk naar uw stopcontacten, kijk of er een aardlekschakelaar in de meterkast zit, en let op apparaten die tintelen.
Woont u in een ouder Amsterdams pand waaraan in lange tijd niets is gedaan, ga er dan niet van uit dat de aarding in huis in orde is voordat het gemeten is. Een geaard uitziend stopcontact bewijst niets; alleen een meting doet dat.
Wij werken in Amsterdam Centrum, de Pijp, Oud-West, Oost, Noord, Zuid en Amstelveen. Bij aanleg en wijzigingen werken wij volgens NEN 1010; waar relevant voeren wij inspecties uit volgens NEN 3140. Wilt u periodiek laten meekijken, bekijk dan ook ons onderhoud van elektra.
Bel, app of mail ons. Wij zijn 24/7 bereikbaar in heel Amsterdam.
Nog meer over aarding in huis, kort uitgelegd.
Meer lezen
- De brandweer over brandveiligheid in en om het huis
- Liander: storingen en informatie van de netbeheerder in Amsterdam
- Netbeheer Nederland, over aansluitingen en het net
Andere artikelen
Een netwerkkabel lost internetproblemen op die wifi niet oplost. Zes keuzes vooraf, de route door een bestaande Amsterdamse woning en waarop u…
Wasmachine en droger samen op één groep? Waarom de automaat eruit vliegt, wanneer een stekkerdoos gevaarlijk wordt en wat de veilige…
Airco aansluiten in Amsterdam: eigen groep, het juiste type aardlekbeveiliging, geluid naar de buren en wat uw meterkast aankan.
Veelgestelde vragen over aarding in huis
Is wonen zonder aarding verboden?
Nee. Een bestaande installatie hoeft niet aan de eisen voor nieuwbouw te voldoen. NEN 1010 geldt voor nieuw werk en voor wijzigingen. Zodra er iets aan de installatie verandert, moet dat deel wel volgens de actuele eisen worden uitgevoerd. Bij schade kan een verzekeraar onderzoek doen naar de oorzaak; goede documentatie van uitgevoerde werkzaamheden en metingen kan daarbij waardevol zijn.
Helpt een aardlekschakelaar als er geen aarding in huis is?
Ja, en dat wordt vaak onderschat. Loopt er stroom via een persoon weg, dan ziet de aardlekschakelaar dat verschil en schakelt hij af, ook zonder aardleiding. Hij vervangt aarding niet volledig, maar hij beschermt wel tegen het gevaarlijkste scenario.
Mag ik zelf een geaard stopcontact plaatsen?
Technisch mag u in Nederland zelf aan uw installatie werken. Maar een geaard stopcontact plaatsen zonder aardleiding erheen levert een stopcontact op dat veiligheid suggereert die er niet is. Dat is de gevaarlijkste uitkomst van allemaal, en daarom raden wij het af.
Wat kost het om aarding in huis aan te leggen?
Dat verschilt sterk, want het hangt af van de route die mogelijk is en van het pand. Wij meten en bekijken eerst wat kan, en vertellen dan wat het werk inhoudt. Bel 020 760 11 22 om uw situatie voor te leggen.
Kan aarding via de waterleiding nog steeds?
Bij nieuw werk wordt de waterleiding niet meer als aardvoorziening gebruikt, en in de praktijk werkt het vaak ook niet meer omdat waterleidingen op grote schaal door kunststof zijn vervangen. Zit die verbinding er nog, laat dan meten of er werkelijk iets van overblijft.
Hoe lang duurt het meten van de aarding in huis?
Dat hangt af van de grootte van de woning en het aantal groepen. Bij een gemiddelde woning is het doorgaans binnen een paar uur gedaan. U krijgt direct te horen wat eruit komt en wat het betekent.
Kan ik een foto sturen voordat u langskomt?
Graag. Een foto van uw meterkast en van een paar stopcontacten via WhatsApp 06 12 21 15 46 geeft ons al een eerste beeld van de aarding in huis. Een meting ter plaatse blijft nodig voor een betrouwbaar oordeel.
Kan ik eerst een foto sturen?
Ja. Stuur een foto van uw groepenkast of de situatie via WhatsApp naar 06-12211546. Dan kunnen wij bij vragen over aarding in huis vaak al inschatten wat er nodig is.
Wat kost het?
Dat hangt af van de situatie en de hoeveelheid werk. Bij aarding in huis krijgt u vooraf een duidelijke kostenopgave, en wij beginnen pas na uw akkoord.
Vragen over aarding in huis? Neem contact op
Bel, app of mail ons. Bij spoed kunt u het beste bellen.
- Telefoon (24/7)020-7601122
- WhatsApp06-12211546
- E-mailinfo@electriciensamsterdam.nl
- AdresKeizersgracht 241, 1016 EA Amsterdam
- BedrijfsgegevensKvK 27376010 · btw-id NL002293125B56
Stuur ons een bericht
Wij reageren zo snel mogelijk — of bel 020-7601122